محصولات وخدمات بانکداری اسلامی کابل بانک

کابل بانک افتخار دارد که بانکداری اسلامی را  طبق اصول شریعت غرای محمدی(ص) شروع نماید.

 به همین منظور یک آمریت مستقل را تحت عنوان " آمریت بانکداری اسلامی " تاسیس نموده است که مطابق با قوانین و مقررات بانک مرکزی و پالیسی و طرزالعمل های بانکداری اسلامی کابل بانک اجرآت نماید. در راس این آمریت کمیته شرعی قراردارد که متشکل از علمای جید افغانستان می باشد.

 این کمیته مسئولیت صدور فتوا در مورد چگونگی تسهیلات و خدمات بانکداری اسلامی  را از نقطه نظر اسلام بدوش دارد.

 تمام تسهیلات وخدمات بانکداری اسلامی کابل بانک بعدازتاءید  و نظریات لازم این کمیته مورد استفاده قرارمیگیرد.

بانکداری اسلامی کابل بانک دارای بخش های مهم بانکی مانند بخش عملیاتی، بخش قرضه دهی و اعتبارات، و بخش سرمایه گزاری می باشد.

در بانکداری اسلامی کابل بانک حسابات مشتریان تحت اصول پذیرفته شده بانکداری افتتاح می شود، پول سپرده شده در پروژه ها و تجارت های حلال و مشروع سرمایه گزاری میگردد.

تعریف بانکداری اسلامی

  بانکداری اسلامی عبارت است از مجموع معاملات بانکی که طبق اصول شریعت غرای محمدی اجرات صورت میگیرد . و طبق تعریف بین المللی بانکداری اسلامی عبارت است , از بانکداری که مطابق اصول شریعت بدون پرداخت و یا تعهد سود یا ربا، پول یا سپرده های مشتریان خویش را بدست می آورد و آن را در مقابل قرارداد  به دیگران قرضه می دهد و یا سرمایه گزاری می کند.

   طبق اصول شریعت غرای محمدی بانکداری اسلامی برخلاف بانکداری مروج نه سود میدهد و نه سود را میگیرد بلکه به اساس اصول بانکداری اسلامی مانند مشارکت ، مضاربت ، مرابحه ، بیع موءجل، بیع سلم، و دیگر اصول بانکداری اسلامی از نزد مردم عام پول یا سپرده های مالی را میگرد و درمقابل، ان را تحت اصول پذیرفته شده شرعی قرضه می دهد و یا سرمایه گزاری می نماید.

   اصول بانکداری اسلامی یک چارچوکات و دایره وسیع را برای تنظیم و پیش برد امور ومعاملات مالی فراهم می سازد که تحت آن میتوان تمام فعالیت های بانکداری مروج را به شمول فعالیت های جدید بانکداری و تمویل مالی تنظیم نمود.

و هر گونه تعاملات بانکی را که در مغایرت با اصول شرعی نباشد وبه نفع طرفین تمام گردد عیارمی سازد.

انواع حسابات بانکی بانکداری اسلامی

 در کابل بانک چهار نوع حسابات بانکداری اسلامی با شرایط و خصوصیات ذیل افتتاح می شوند.

۱- الودیعه جاری (حساب جاری)

۲- حساب التوفیر (حساب پس انداز)

۳- حساب الاستثمار (حساب مدت دار)

۴- حساب الجاری (قرض الحسنه)                                                 

۱- حساب الودیعه جاری: این حساب به اساس اصل "الودیعه " که یکی از اصول بانکداری اسلامی می باشد افتتاح می شود. در اصل الودیعه پول بطور امانت غیر قابل استفاده می باشد که با تضمین بازپرداخت فوری از طرف بانک عندالمطالبه مشتری میباشد (سپرده های مالی این حساب به شکل امانت در نزد بانک میباشد در صورت تقاضای مشتری بدون معطلی برایشان پرداخت میگردد).

۲-حساب التوفیر: التوفیر بمعنی پس انداز می باشد که درآن بانک پول را از مشتری به اساس پس انداز غرض فایده رساندن به مشتری دیپوزیت می کند و مشتری به هدف کسب فایده یا نفع پول را در حساب خویش جمع می نماید.که البته این حساب به اساس قرارداد در بین بانک و مشتری افتتاح میگردد.                             

۳-حساب الاستثمار: عموماً در بانک های اسلامی این نوع حسابات به اساس معیاد که بین مشتری وبانک صورت میگردد از یک سال الی دو سال ، سه الی پنج و بیشتر از آن تعین شده افتتاح می شود

          این حساب به هدف کسب فایده و استفاده از سپرده مالی برای مشتریان افتتاح میگردد و در این حساب پول برای مدت          معین از یک الی سه سال و یا بیشتر از آن به اساس قرارداد در نزد بانک میبا شد. مشتری تا تکمیل زمان میعاد

         قرارداد نمیتواند پول برداشت نماید.      

۴-حساب الجاری (قرض الحسنه): این حساب به اساس اصل قرض الحسنه افتتاح میشود . مانند حساب الجاری الودیعه میباشد اما فرق صرف این است که بانک می تواند از پول جمع شده استفاده نماید .

شرایط افتتاح حسابات بانکداری اسلامی

  هرفرد مسلمان حق دارد که به اساس اصول بانکداری اسلامی برای خویش از هر نوع حساب خواسته باشد افتتاح نماید.                

• داشتن سن قانونی
•  داشتن تذکره تابعیت و یا پا سپورت با اعتبار.
• داشتن تصرفات شرعی

            حساب های بانکداری اسلامی بر مبنای اصول  ذیل افتتاح میگردد.

۱- مشارکت

۲-مضاربت

۳-الودیعه

۴-قرض الحسنه

خدمات و تسهیلات قرضه دهی و سرمایه گزاری های کابل بانک:

بانکداری اسلامی کابل بانک خدمات و تسهیلات گوناگون را در عرصه اعتبارات و قروض و سرمایه گزاری ها بعداز منظوری کمیته شرعی به جامعه عرضه می نماید که شامل قروض مختلف النوع ، تسهیلات سرمایه گزاری و تمام انواع خدمات ومحصولات بانکی را دارا میباشد که تحت اصول بانکداری اسلامی تهیه، ترتیب و عرضه میشود.

پول سپرده شده مشتریان بانکداری اسلامی در بخش های ذیل سرمایه گزاری میگردد:

۱-پروژه های ساختمانی مانند خانه سازی, بلند منزل های تجارتی, هوتل, مراکز تجارتی و سرک سازی وغیره.

۲-پروژه های تورید تیل , گاز و تصفیه تیل وغیره.

۳-در واردات و صادرات و تورید مواد اولیه غذای.

۴-پروژه های تولید مواد ساختمانی مانند سیخ گول، سمنت، گچ، خشت، ریگریشن ها و دیگر محصولات ساختمانی.

۵- پروژه های تولید مواد غذای, پروسس مواد غذایی و پروژه های زراعتی ومحصولات آنها مانند میوه های خشک وتازه. 

۶- پروژه های تاسیس و انکشاف  بند و انهار.

۷- پروژه های تولید انرژی برق آبی , افتابی وبادی.

۸- پروژه های استخراج معادن , سنگ های قیمتی و نیمه قیمتی پروسس مواد استخراج شده .

۹- پرژو های استخراج گاز وتصفیه انها.

۱۰-پروژه های پرمنفعت مالداری.

۱۱- پروژ های واردات تکنالوژی و ماشین آلات صنعتی و تولیدی.

۱۲- پروژه ها وفعالیت های اقتصادی پرمنفعت مجاز در اسلام وقوانین  ومقررات نافذه کشور. البته بعد از تجزیه و تحلیل ونظر کمیته سرمایه گزاری کابل بانک.

v   از سپرده های مشتریان بانکداری اسلامی در عرصه های ذیل استفاده صورت نمیگیرد.

۱-تولید ،تورید ،خرید وفروش شراب و انواع آن.

۲-در تولید و تورید مواد مخدر

۳-در تولید و تورید گوشت های حرام

۴-در مراکز فحشا ، عریان و منکرات

۵-در قمارخانه ها و شبیه آن

۶-در تولید، چاپ و تورید عکس های عریان ، مبتذل ، و فلم های مخرب اخلاق جامعه

۷-درفعالیت های ضد بشری و منافع ملی

۸-در فعالیت های قاچاق اثار تاریخی و دیگر فعالیت های ممنوعه

۹-و دیگر موارد یکه کمیته شرعی بانکداری اسلامی کابل بانک تشخیص نموده و آن را منع قراربدهد.     

تعریف مشارکت:

          مشارکت عبارت است از شریک شدن بیشتر از یک یا دو فرد یا موسسات در یک شرکت و یا پروژه  

       می باشد، که به اساس فیصدی  توسط یک موافقت نامه تحریری در نفع و ضرر باهم شریک می شوند. در این نوع مشارکت تمام شرکاء به اساس موافقه در تمام کارها و اندازه فیصدی های سرمایه شان در فایده و نقص شریک می شوند البته پول که از طرف بانک بشکل سرمایه داده میشود  بعد از تهیه بیلانس شیت(Balance sheet)     بحیث سرمایه اصلی شرکت پنداشته می شود.

در مشارکت خساره نیز به اساس فیصدی تقسیم میگردد.

مثال:

سه نفر در یک شراکت از قرار 10000 افغانی فی نفر شریک می شوند و شراکت آنها 30% مفاد بدست می آورد, که مجموعاً مفاد 9000 افغانی می شود ، که به هر شریک 3000 افغانی از عواید نا خالص میرسد و خساره هم چنان به همین تناسب تقسیم می شود.

بانک در مقابل زحمات خویش الی 15% از مفاد مشتریان حق الزحمه خود را میگیرد.

شرایط اساسی مشارکت

    در شریعت غرای محمدی(ص) برای مشارکت چندین حالت و شرایط توسط فقها در نظر گرفته شده است به مهم ترین آنها اشاره می شود:

۱-شراکت باید به رضایت جوانب باشد و بدون اکراه و در موجودیت تصرفات شرعی عقد شود.

۲-مشترکین باید قرارداد را امضا نمایند و چند تن از شاهدان آن را نیز گواهی بدهید  که چنانچه قرآن مجید در سوره مبارکه بقره ایت ۲۸۲ این حکم را  واضح نموده است.

۳-برای پیش برد فعالیت های شراکت، شرکاء درقرارداد ، سیستم اداره و منجمنت روشن ساخته و جزیات آنرا در موافقت نامه تحریری خود بگنجانند.

۴-شرکاء باید درمعاملات و اجرآت خویش صادق بوده و از صداقت کامل کار بگیرند.

۵-از جریان و پیشرفت شراکت تمام جوانب باید باخبر ساخته شوند.

۶-امور و معاملات مالی باید طور شفاف ثبت شوند

۷-منافع به اساس فیصدی سهم تقسیم شود.

۸-در مشارکت جانب که کار میکند حق این را دارد که در مقابل کار خود برعلاوه از سود سهم خویش مفاد بیشتر را به دست بیاورد  و اندازه مزد آن توسط جوانب قرارداد در شروع قرارداد شراکت تعین می شود.

۹-کابل بانک غرض کمک و همکاری به مشتریان اش می خواهد که از این حق خود صرف نظر نماید. وتنها در مقابل آن الی 15% کمیشن اخذ نماید البته این کمیشن به اساس دوران سرمایه این پروژه محاسبه خواهد شد.

تقسیم مفاد:

    در مشارکت مفاد به اساس موافقت نامه قبلی با در نظر داشت شرایط و بالخصوص شرایط  اساسی مشارکت از قرار سهم فیصدی شرکاء تنظیم میشود.

  تقسیم نفع یا مفاد به اساس صورت حساب مالی شرکت یا پروژه سرمایه گزاری که در آن بانک سرمایه گزاری نموده است، می شود.

   درصورتیکه بانک در پروژه سرمایه گزاری نموده باشد آن به حیث سرمایه آن شرکت یا پروژه دانسته نه می شود ، بلکه به حیث سرمایه گزاری در سرمایه دورانی یا Working Capitalپنداشته می شود. از این نفع به اساس فیصدی سرمایه گزاری شرکت یا پروژه که در ان بانک سرمایه گزاری نموده است تقسیم می شود.

  همچنان بعداز تهیه و ترتیب صورت حساب  یا راپور مالی و تصدیق و تائید راپور آن  توسط مفتشین مستقل نفع یا مفاد به اساس فیصدی سهم تقسیم می شود.

  بطور مثال اگر فیصدی تناسب دیپوزیت های مشتریان که تحت این اصل پول خود را دیپوزیت کرده اند 50% باشد، و 50% سرمایه گزاری را بانک نموده باشد در آن صورت نفع به اساس فورمول ذیل تقسیم خواهد شد.

  بانک 50% از مجموع نفع خالص که بعداز تقسیم با شرکت یا پروژه به دست می آید، تصاحب میکند.

چگونگی تقسیم مفادو یا ضرر احتمالی

    درمورد تقسیم ضرریا خساره مشارکت فقهای اسلام نظر واحد ندارند و هر مذهب از خود نظریات مشخص دارند.

    امام شافعی (رح) می گوید: تناسب مفاد و خساره باید به تناسب فیصدی سهم هر شریک در نظر گرفته شود. اگر یک شریک40%سهم داشته باشد باید فایده و ضررنیز 40% محاسبه گردد.

    اما امام ابوحنیفه(رح) و امام احمد ( رح) تصریح نموده اند : تناسب مفاد باید مختلف  تراز تناسب سهم سرمایه باشد. زیرا بعض از شرکاء شاید بیشتر کارکنند و بعض آن کمتر و یا هیچ درشراکت کار نه کنند. بدین لحاظ باید مفاد مختلف تر از فیصدی سهم سرمایه گزاری تقسیم شود و کار وفعالیت شرکاء باید درنظر گرفته شود تاحق آنها تلف نه شود اما خساره باید به تناسب فیصدی سهم در سرمایه گزاری تقسیم شود. (یعنی مفاد به اساس کار و فعالیت توزیع گردد و خساره و ضرر احتمالی به اساس فیصدی سهم تقسیم شود.)

  کابل بانک در این مورد به نظر داشت هدایات فقه حنفی عمل نموده و تقسیم فایده را  مختلف تر از تناسب تقسیم خساره محاسبه می کند. و پاداش را درمقابل زحمت های که می کشد مطالبه می کند. که شرایط آن در فارمت قرارداد مشارکت انعکاس می یابد. این عمل به اساس احکام قانون اساسی افغانستان تنظیم می شود.

 مضاربت

تعریف:

    مضاربت یک نوعی از شراکت می باشد که در آن دو نفر باهم شریک می شوند و یکی آن به حیث تمویل کننده (رب المال) و دیگری آن به حیث مضارب یا اجرا کننده کار می باشد. در مضاربت دو نفر در فایده بطور مساوی یا هربه هر نوع که هر دو جانب موافقه می کنند  شریک میباشند. و در صورت ضرر صرف جانب تمویل کننده ( رب المال)  متضرر می شود. یعنی فایده به دوحصه  طورمساوی ویا طوریکه موافقه جانبین شده باشد تقسیم می شود  و ضرر تقسیم نمی شود وصرف طرف سرمایه گزارمتقبل می شود.

 مثال:

در یک کارو یا تجارت دو نفر به اساس مضاربت شریک باشند و تمام سرمایه بطور مثال 100000 افغانی باشد در صورتیکه تجارت 30% فایده کند یعنی 30000 افغانی در ان صورت نفع بطور مساوی یعنی 15000 افغانی فی نفر تقسیم می شود و درصورت ضرر ، نقصان تقسیم نمی شود و صرف تمویل کننده تمام 30000 افغانی را متقبل می شود. و مضارب ضرر نمی بیند و تنها وقت وی ضایع شده است.  اما درصورت که خساره ناشی از واقعات غیر مترقبه ( مانند آفات طبعی) وغیره باشد در آن صورت خساره به اساس حکم بورد شریعه یا کمیته شریعه تقسیم میشود.           

سرمایه گزاری حلال

سرمایه گزاری حلال عبارت از سرمایه گزاری می باشد ، که بانک مطابق شریعت غرای محمدی(ص) به اساس فتوای کمیته شرعی کابل بانک در پروژه های حلال و مشروع مانند موارد ذیل سرمایه گزاری می کند.

1-      پروژه های ساختمانی مانند خانه سازی, بلند منزل های تجارتی, هوتل, مراکز تجارتی و سرک سازی وغیره.

2-      پروژه های تورید تیل , گاز و تصفیه تیل وغیره.

3-      در واردات و صادرات و تورید مواد اولیه غذای.

4-      پروژه های تولید مواد ساختمانی مانند سیخ گول، سمنت، گچ، خشت، ریگریشن ها و دیگر محصولات ساختمانی.

5- پروژه های تولید مواد غذای, پروسس مواد غذایی و پروژه های زراعتی ومحصولات آنها مانند میوه های خشک وتازه. 

6- پروژه های تاسیس و انکشاف  بند و انهار.

7- پروژه های تولید انرژی برق آبی , افتابی وبادی.

8- پروژه های استخراج معادن , سنگ های قیمتی و نیمه قیمتی پروسس مواد استخراج شده

9- پرژو های استخراج گاز وتصفیه انها.

10- پروژه های پرمنفعت مالداری ومرغداری وماهی پروری.

11- پروژ های واردات تکنالوژی و ماشین آلات صنعتی و تولیدی.

12- پروژه ها وفعالیت های اقتصادی پرمنفعت مجاز در اسلام وقوانین  ومقررات نافذه کشور. البته بعد از تجزیه و تحلیل ونظر کمیته سرمایه گزاری کابل بانک.

 سرمایه گزاری ممنوعه

سرمایه گزاری ممنوعه در بانکداری اسلامی عبارت است ،از سرمایه گزاری هایکه در پروژه های حرام و غیر مشروع ، که خلاف شریعت غرای محمدی(ص) و به اساس فتوا کمیته شرعی کابل بانک عیار نه شده باشند .

 مثال های آن قرار ذیل است.

1-     تولید ،تورید ،خرید وفروش شراب و انواع آن.

2-     در تولید و تورید مواد مخدر

3-     در تولید و تورید گوشت های حرام مانند خوگ و دیگر حیوانات حرام

4-     در مراکز فحشا ، عریان و منکرات

5-     در قمارخانه ها و شبیه آن

6-     در تولید، چاپ و تورید عکس های عریان ، مبتذل ، و فلم های مخرب اخلاق جامعه

7-     درفعالیت های ضد بشری و منافع ملی

8-     در فعالیت های قاچاق اثار تاریخی و دیگر فعالیت های ممنوعه

9-     و دیگر موارد یکه کمیته شرعی بانکداری اسلامی کابل بانک تشخیص نموده و آن را منع قرار دهد.   شماره های تماس به بانکداری اسلامی : 0776601198 / 0799222666

Islamicbanking@kabulbank.af alamhm@kabulbank.af